Logotyp serwisu lamode.info

#HerPlace: Zostawiła Polskę dla Sri Lanki. „Raj też ma rachunki”

Judyta Tchorowska opowiada o Sri Lance nie z turystycznej perspektywy.

#HerPlace: Zostawiła Polskę dla Sri Lanki. „Raj też ma rachunki” 197072

W #HerPlace zaglądam tam, gdzie kończy się wakacyjna narracja, a zaczyna prawdziwe życie. Interesuje mnie nie to, co widać na zdjęciach z podróży, ale to, co dzieje się później — kiedy trzeba się odnaleźć, zrozumieć nowe zasady i zbudować codzienność od zera. Po Malediwach przyszedł czas na kolejne miejsce, które wielu z nas zna tylko z marzeń. Tym razem kierunek: Sri Lanka i historia Judyty Tchorowskiej.

W artykule przeczytasz:

  • jak wyglądała droga od spontanicznej podróży do decyzji o przeprowadzce na drugi koniec świata,
  • co sprawiło, że Sri Lanka stała się dla niej „domem”, choć wcześniej wcale jej nie fascynowała,
  • jak naprawdę wygląda codzienne życie na wyspie – poza turystycznym obrazkiem,
  • z czym najtrudniej było się zmierzyć po przeprowadzce i co zaskoczyło ją najbardziej,
  • jakie są największe mity o Sri Lance i czego większość z nas o niej nie wie,
  • ile kosztuje życie z perspektywy lokalnych mieszkańców,
  • co daje życie w zupełnie innej kulturze i czego uczy na co dzień,
  • oraz czy „raj” naprawdę istnieje – i jaką ma cenę.

#HerPlace: Sri Lanka jako miejsce do życia 

Z zewnątrz wszystko wygląda jak rajska pocztówka. Palmy kołyszą się na wietrze, plaże ciągną się w nieskończoność, a morze zachwyca odcieniami, których nie sposób powtórzyć. Ale kiedy turyści odjeżdżają, zaczyna się prawdziwe życie. I właśnie ono mnie interesuje najbardziej.

#HerPlace to rozmowy o codzienności w miejscach, które większość z nas zna tylko z wyobrażeń. O tym, jak mieszka się w kulturze, której trzeba uczyć się od podstaw, w rytmie lokalnych zwyczajów, w miejscu, które na pierwszy rzut oka wygląda jak wakacyjny sen. O wyborach, które są ryzykowne, czasem niezrozumiałe dla bliskich, ale pozwalają tworzyć własny świat.

Tym razem przenosimy się na Sri Lankę. Nie do luksusowego kurortu, lecz w miejsce, gdzie życie płynie własnym rytmem, sąsiedzi znają się z imienia, a codzienność wyznacza naturalny cykl wyspy. Tam Judyta Tchorowska zbudowała swój dom i swoje życie – z dala od turystycznego zgiełku, w miejscu, które dla większości pozostaje jedynie marzeniem.

Przeczytaj też: #HerPlace: Zamieniła newsroom na tropikalną wyspę. Tego o Malediwach nie wiedzą turyści

fot. archiwum prywatne

Historia Judyty Tchorowskiej 

Mając 28 lat wizualizowała konkretny plan: na trzydzieste urodziny wyjechać solo do Ameryki Łacińskiej i przez kilka miesięcy podróżować z plecakiem przez Meksyk, Gwatemalę, Kolumbię i Kubę, kończąc na Dominikanie. Zanim jednak ten pomysł miał się zrealizować, chciała zrobić jeszcze jeden, krótszy wyjazd.

I wtedy wydarzyło się coś, czego do dziś nie potrafi do końca wytłumaczyć. Szukając kierunku na wakacje, nagle poczuła, że musi polecieć na Sri Lankę. Wiedziała o niej niewiele – że w 2004 roku kraj nawiedziło tsunami, a w 2022 zmagał się z poważnym kryzysem. Azja nigdy wcześniej jej nie przyciągała. Nie czuła tej kultury, nie interesowała jej szczególnie przyroda, a ludzie wydawali się raczej zdystansowani. Namówiła jednak koleżankę i poleciały – bez większych oczekiwań, właściwie nie wiedząc, czego się spodziewać po tym azjatyckim kraju.

Na miejscu wypożyczyły tuk tuka. Przez kolejne dwa tygodnie to Judyta była jego kierowczynią i właśnie wtedy wszystko zaczęło się zmieniać. Nauka jazdy nie była łatwa. Zdarzało się, że pojazd gasł na środku drogi. Za każdym razem jednak, niemal natychmiast, pojawiał się ktoś, kto bez słowa pomagał go uruchomić i znikał, nie oczekując niczego w zamian. Takich sytuacji było więcej. Niepozornych, codzinnych momentów, które sprawiły, że zaczęła czuć się tak, jakby wcale nie była tu pierwszy raz.

Po kilku dniach intensywnej podróży, zmęczone do granic, dotarły do restauracji w Nuwara Eliya. I właśnie tam – wtedy jeszcze zupełnie nieświadoma – Judyta poznała swojego przyszłego męża.

Sri Lanka zauroczyła ją przede wszystkim ludźmi i ich naturalną, niewymuszoną gościnnością. Czymś, czego wcześniej nigdzie nie doświadczyła. I zielenią – intensywną, soczystą, wszechobecną, która otacza z każdej strony i nie pozwala o sobie zapomnieć.

Pierwszej nocy po powrocie do Polski obudziła się we własnym łóżku i przez chwilę nie potrafiła rozpoznać swojej sypialni. Zrozumiała też prędko, że jakaś cząstka jej została na wyspie. I jak już pewnie się domyślasz… Ameryka Łacińska zeszła na dalszy plan, a trzydzieste urodziny świętowała już właśnie tam.

Decyzja o przeprowadzce była radykalna. Judyta zostawiła w Polsce wszystko – pracę, mieszkanie, samochód. Spakowała 29 lat życia w trzy walizki i ruszyła nową drogą życia. Dziś mieszka tam na stałe. Na co dzień żyje w rozjazdach ze względu na pracę ukochanego, ale to właśnie Sri Lanka stała się jej bazą. Tu też pracuje – organizuje wycieczki i pokazuje wyspę z perspektywy, której nie widać w katalogach biur podróży.

Jak wygląda jej codzienność? Co było najtrudniejsze, a co okazało się zaskakująco łatwe? I czy życie w „raju” naprawdę jest tak proste, jak się wydaje? Zapraszam do przeczytania mojej rozmowy z Judytą Tchorowską (@judy_srilanka). 

fot. archiwum prywatne

Judyta Tchorowska opowiada o Sri Lance w rozmowie z lamode.info 

Czego większość z nas nie wie o Sri Lance?

Dla Lankijczyków rodzina zawsze stoi na pierwszym miejscu. Mówiąc „rodzina”, nie mam jednak na myśli tylko rodziców i dzieci, ale również wujków, ciotki i kuzynów. Kiedy ktoś znajduje się w potrzebie, cała rodzina staje na głowie, żeby pomóc i znaleźć rozwiązanie. Trafiając do szpitala, krewni potrafią przyjechać z odległych miast, aby odwiedzić pacjenta, okazując w ten sposób wsparcie w trudnych momentach. Coś co my traktujemy jako prywatność, Lankijczycy uznają za samotność, a nawet brak troski ze strony bliskich.  Poza tym Lankijczycy są dużymi tradycjonalistami. Wspólne mieszkanie przed ślubem wciąż należy do rzadkości, za to ślub po kilku niewinnych randkach nikogo nie dziwi. Co ciekawe, kiedy młodzi nie mogą sami znaleźć miłości, rodzice nierzadko przejmują inicjatywę i szukają odpowiednich kandydatów wśród znajomych. Małżeństwa aranżowane nadal mają się tu dobrze.
 
Czy starszym można odmówić? 
 
Nie wypada. Szacunek wobec rodziców czy dziadków jest ogromny. Nawet mając 40 lat, wielu Lankijczyków nie napije się alkoholu w obecności starszych krewnych.
 
Zdradzisz największy mit o Sri Lance, jaki słyszałaś?

Na Sri Lance sezon trwa od grudnia do marca. Zacznę może banalnie, ale przy okazji tego pytania chciałabym obalić jeden z największych mitów, czyli że sezon trwa tutaj tylko te cztery miesiące, a potem to już tylko ulewy, wiatr i łzy. Rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Klimat na wyspie zmienia się tak, jak na całym świecie. Sezony, które kiedyś były przewidywalne niemal co do dnia, dziś potrafią zaskoczyć nawet najstarszych Lankijczyków. Deszcz stał się trochę loterią, czyli dokładnie tak, jak w wielu innych miejscach na świecie. Jedno jest pewne: przez cały rok temperatura utrzymuje się w okolicach 28–30 stopni. Nawet jeśli pada, nadal jest ciepło, więc z pewnością nie będziecie marznąć – nawet w tropikalnej ulewie.

Ale jest moment, kiedy ryzyko dużego deszczu rzeczywiście się pojawia?

Najbardziej kapryśne miesiące to zazwyczaj październik i listopad. Poza tym okresem praktycznie przez cały rok można trafić na świetną pogodę na wakacje. A dodatkowy plus? Poza „sezonem” jest po prostu taniej i często spokojniej. Dodam, że kwiecień to bardzo gorący miesiąc, a jednocześnie jeden z najważniejszych momentów w roku dla Lankijczyków. W okolicach 13-14 kwietnia obchodzony jest lankijski Nowy Rok. To czas spotkań rodzinnych, tradycyjnych gier i wspólnego świętowania. Z kolei w maju przypada Vesak Poya, czyli święto lampionów. Cała wyspa wtedy świeci – dosłownie. Ulice, domy i miasta wypełniają się kolorowymi lampionami i światłem. I to jest coś, o czym mało kto mówi – Sri Lanka to nie kierunek „na sezon”. To kierunek na doświadczenie, praktycznie przez cały rok.

Co wyróżnia Sri Lankę spośród innych rajskich zakątków świata?

Przede wszystkim – gościnność. Sri Lanka była moim 28. odwiedzonym krajem, ale nigdzie wcześniej nie spotkałam się z taką otwartością, życzliwością i bezinteresownym uśmiechem. To nie jest uprzejmość „dla turysty”, tylko coś, co wynika z kultury i wychowania. Czasem wystarczy krótka rozmowa, żeby zostać zaproszonym na herbatę czy wspólne spędzenie czasu. Drugą rzeczą jest religijna różnorodność i harmonia. Buddyzm, hinduizm, islam i chrześcijaństwo funkcjonują tu obok siebie na co dzień – świątynie, kościoły i meczety często stoją blisko siebie, a ludzie różnych wyznań żyją i pracują razem. To sprawia, że Sri Lanka jest miejscem bardzo różnorodnym, ale jednocześnie zaskakująco spójnym.

Nie mogę nie zapytać, co Cię najbardziej zaskoczyło na wyspie, gdy się przeniosłaś tam na stałe?

Od pierwszego dnia zamieszkałam w Colombo, czyli w komercyjnej i biznesowej stolicy Sri Lanki. Przylatując tam, kompletnie nie zdawałam sobie sprawy, jak często będą potrzebne mi eleganckie ubrania na wyjścia! Nie miałam też pojęcia, jak wielu Lankijczyków żyje na naprawdę wysokim poziomie – wychodzi, imprezuje i korzysta z życia bardzo podobnie jak w Europie, a czasem nawet bardziej. Colombo totalnie burzy stereotyp „biednej wyspy”. To miejsce pełne kontrastów – z jednej strony street food i tuk tuki, z drugiej luksusowe hotele, rooftop bary i kluby. Dużym zaskoczeniem było dla mnie też to, jak wyglądają nocne wyjścia. Dziewczyny i kobiety często ubierają się odważniej niż to, co widywałam we Wrocławiu. I co ważne, Colombo daje dostęp do rzeczy, których wiele osób się tu nie spodziewa. Możesz iść na manicure, zjeść kolację w pięknym miejscu, a jeśli chcesz, kupić Rolexa.

Co było najtrudniejsze przez pierwsze miesiące? 

Najtrudniej było mi przyzwyczaić się do lankijskiego poczucia czasu. Jak to się mówi: „my mamy zegarki, oni mają czas”. Tutaj naprawdę nikt się nie spieszy. I zmierzenie się z tym po prawie 30 latach życia w Polsce, gdzie ciągle za czymś gonimy, wcale nie jest takie łatwe. Na początku potrafi to frustrować – bardzo. Najprostsze rzeczy trwają dłużej, niż się spodziewasz. Zwykłe zakupy w sklepie potrafią ciągnąć się w nieskończoność, bo kasjerka oprócz kasowania jeszcze spokojnie pakuje zakupy klientowi, który często nawet nie próbuje jej pomóc. I nikt nie widzi w tym nic dziwnego. Umawiając się z Lankijczykami na spotkanie, warto wziąć poprawkę – powiedzmy… jak w Hiszpanii. Czas jest tu bardzo elastyczny, a punktualność ma zupełnie inne znaczenie niż to, do którego jesteśmy przyzwyczajeni w Europie.

Czego najbardziej ci brakuje na Sri Lance?
 
Czasem poczucia bycia w pełni zrozumianą – takiego kulturowego „na skróty”. Lankijczycy patrzą na wiele rzeczy zupełnie inaczej, więc nawet proste sytuacje potrafią wymagać tłumaczenia kontekstu, który dla mnie jest oczywisty. To nie jest złe, ale bywa męczące na co dzień.
 
To za co dziś najbardziej cenisz życie na Sri Lance?
 
Przede wszystkim za niekończące się lato i widok palm za oknem, o którym zawsze marzyłam. W takich warunkach, człowiek zupełnie inaczej budzi się rano do życia. 
 
W którym momencie poczułaś, że Sri Lanka to teraz Twoje miejsce na ziemi?
 
Pierwszy raz poczułam to po powrocie do Polski, kiedy po wakacjach na Sri Lance, nie mogłam już znaleźć swojego kąta i miałam wrażenie, że część mnie została właśnie tam. Mimo wielu wcześniejszych podróży, nigdy dotąd nie spotkałam się z takim uczuciem. 
 
Ulubiona lankijska potrwa, zwyczaj, miejsce…?
Nie codziennie, jak to mają w zwyczaju Lankijczycy, ale od czasu do czasu, lubię Rice&curry. Moim ulubionym czasem w roku jest kwiecień, bo to właśnie w tym miesiącu, Lankijczycy świętują Nowy Rok. Jedną z tradycji są gry i zabawy w gronie rodziny, przyjaciół, kolegów z klasy czy pracy, przypominające te podczas naszych oczepin. Jedną z najpopularniejszych zabaw jest rozbicie z zasłoniętymi oczami, wiszącego naczynia z wodą, co ma symbolizować pomyślność na rozpoczynający się rok. A co do miejsca… Trudno zdecydować mi się na jedno, ale w czołówce z pewnością znajdzie się Ocean w Trincomale, plantacje herbaty w okolicach Nuwara Eliya i zielone centrum Colombo.
 
Czy życie na Sri Lance jest drogie? Nie mówię o turystach, mówię o mieszkańcach.
 
Średnie wynagrodzenie w 2025 roku wynosiło ok. 200 USD, natomiast wciąż wielu Lankijczyków utrzymuje swoje rodziny za 100 USD miesięcznie. Litr paliwa kosztuje 1 USD. Aby kupić tuk tuka, trzeba zapłacić ok 6 000 USD, czyli ponad 20 000 zł, a przypominam, to wciąż tuk tuk, czyli mały pojazd bez drzwi. Świeży kurczak kosztuje ok 5 USD za kilogram, a zwykły przejazd tuk tukiem czy podstawowe produkty, jak podpaski, potrafią być realnym wydatkiem w codziennym budżecie. Według Numbeo na 2026 rok, Colombo zostało uznane za najbardziej nieprzystępne cenowo miasto na świecie pod względem zakupu mieszkania. A więc tak, Sri Lanka dla lokalnych mieszkańców jest droga. 
 
Co byś powiedziała komuś, kto marzy dziś, by przeprowadzić się na Sri Lankę?

To decyzja, którą naprawdę trzeba dobrze przemyśleć. Marzenie o przeprowadzce na Sri Lankę jest piękne, ale warto je trochę „uziemić”, zanim stanie się rzeczywistością. Z jednej strony to kraj o niesamowitej energii – natura, ocean, wolniejsze tempo życia i ludzie, którzy potrafią cieszyć się codziennością w sposób, którego często nam w Europie brakuje. Z drugiej  to nie jest pocztówka z wakacji. Codzienność bywa wymagająca: inna kultura, biurokracja, klimat i realia, które często odbiegają od europejskich standardów. Trzeba być gotowym na kompromisy. Dlatego powiedziałabym trzy rzeczy: spędź tam więcej czasu przed decyzją, zastanów się z czego będziesz żyć i odpowiedz sobie szczerze – czy uciekasz od czegoś czy idziesz do czegoś. Bo jeśli to świadomy wybór, taka przeprowadzka może zmienić życie. Ale jeśli to tylko wizja raju, Sri Lanka szybko pokaże, że raj też ma swoje rachunki do zapłacenia. I jeszcze jedno! Życie tutaj staje się dużo łatwiejsze, kiedy masz obok siebie kogoś bliskiego.

Jak byś chciała, żeby Sri Lanka wyglądała za 5, 10 czy 15 lat?

Chciałabym, żeby Sri Lanka w końcu złapała równowagę, przestała żyć od kryzysu do kryzysu i zaczęła budować stabilność gospodarczą, polityczną i społeczną. To kraj z ogromnym potencjałem i siłą w ludziach, który potrzebuje dobrego kierunku. Turystyka? Tak, ale mądra. Taka, która nie zamienia wyspy w „produkt”, tylko pozwala jej zachować charakter i realnie wspiera lokalne społeczności. Mniej masowości, więcej jakości. I żeby po drodze nie zgubiło się to, co dziś jest jej największą siłą, czyli szczerość i bezinteresowność ludzi. Bo moment, w którym turysta zaczyna być widziany tylko jako „portfel”, to moment, w którym coś zaczyna się psuć. I przede wszystkim natura. To największy skarb Sri Lanki. Mam nadzieję, że przyszłość tej wyspy to ochrona, a nie szybka eksploatacja. Bo jeśli Sri Lanka znajdzie ten balans, stanie się miejscem, do którego nie tylko się przyjeżdża, ale do którego naprawdę chce się wracać.

Zdradzisz mi jeszcze o czym marzysz?
 
W obecnych czasach, o pokoju na świecie, jakkolwiek banalnie to nie zabrzmi. Abyśmy mogli żyć bez stresu o jutro, pracować, podróżować i spełniać marzenia. 
 

fot. archiwum prywatne

fot. archiwum prywatne

fot. archiwum prywatne

Joanna Andrzejewska-Sarnowska Avatar

Dziennikarka z dziesięcioletnim stażem, miłośniczka historii i ludzi, którzy je opowiadają. Absolwentka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w przeszłości zawodowo związana z takimi tytułami jak Cosmopolitan, Joy, Hot Moda czy Twój Styl. Na co dzień zajmuje się tematyką lifestylową. Najbliższa jej sercu jest moda, którą traktuje jak coś więcej, niż tylko sposób ubierania się. Jej wielką pasją są też podróże i psychologia, którą właśnie studiuje. Z niekończącą się listą pytań dopłynęła właśnie do nowego, stylowego portu – redakcji Lamode.info.