Nie ma tu średniowiecznych uliczek ani zamków z wielowiekową historią. Jest za to coś, czego nie znajdziesz w wielu miejscach Europy, czyli miasto zaprojektowane od podstaw jako symbol nowoczesności. Centrum Gdyni walczy o wpis na listę UNESCO, a decyzja może sprawić, że modernistyczne serce miasta znajdzie się obok najbardziej cenionych miejsc na świecie.
W tym artykule przeczytasz:
- dlaczego właśnie centrum Gdyni zostało uznane za wyjątkowe,
- co wyróżnia gdyński modernizm na tle innych europejskich miast,
- czy wpis UNESCO zmieni codzienne życie mieszkańców,
- jakie polskie miejsca już znajdują się na prestiżowej liście.
Gdynia chce dołączyć do najbardziej wyjątkowych miejsc świata
Gdy myślę o obiektach UNESCO, często wyobrażam sobie zabytki sprzed setek lat: królewskie rezydencje, stare miasta albo historyczne świątynie. Gdynia pokazuje jednak, że światowe dziedzictwo może mieć także znacznie młodszą historię.
To właśnie modernistyczne centrum miasta zostało zgłoszone jako kandydat do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jeśli decyzja będzie pozytywna, Gdynia stanie się jednym z niewielu miejsc na świecie wyróżnionych za wyjątkową architekturę i urbanistykę XX wieku.
fot. IG @gdynia_official
Przeczytaj też: Polak zachwycił świat architektury. Jego projekt domu trafił do finału prestiżowego konkursu
Dlaczego centrum Gdyni jest tak ważne?
Wyjątkowość Gdyni wynika z tego, że jej historia wygląda zupełnie inaczej niż w przypadku większości polskich miast. Konkrety? Jeszcze na początku XX wieku była niewielką nadmorską miejscowością. Wszystko zmieniło się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, gdy rozpoczęto budowę portu i nowoczesnego miasta. Gdynia miała być symbolem rozwoju, niezależności i nowych możliwości.
W centrum powstały budynki inspirowane modernizmem, czyli nurtem, który stawiał na funkcjonalność, światło, prostotę formy i dopasowanie architektury do codziennego życia mieszkańców. I to właśnie ten układ urbanistyczny sprawił, że eksperci dostrzegli w Gdyni coś więcej niż atrakcyjne nadmorskie miasto.
Ten obszar Gdyni może zostać wpisany na listę UNESCO
“Proponowany obszar” obejmuje około 87,9 hektara ścisłego centrum miasta. To obszar ograniczony między innymi ulicami Jana z Kolna, Wójta Radtkego i Świętego Piotra, aleją Marszałka Piłsudskiego oraz linią kolejową. Nie chodzi więc o pojedynczy budynek, ale o całą miejską przestrzeń.
Dodam, że już dziś ten fragment Gdyni objęty jest ochroną konserwatorską. Ewentualny wpis UNESCO byłby więc przede wszystkim międzynarodowym potwierdzeniem wartości miejsca, które od lat jest chronione.
Czy UNESCO zmieni Gdynię?
Dla mieszkańców najważniejsze pytanie brzmi: co taki status oznacza w praktyce? Cóż, w samym funkcjonowaniu chyba niewiele. Wpis na listę UNESCO nie znaczy, że centrum miasta zatrzyma się w czasie. Nie sprawi też, że każda zmiana czy remont będą niemożliwe. Obszar już teraz podlega określonym zasadom ochrony.
Największa zmiana może dotyczyć jednak promocji miasta. Gdynia mogłaby zyskać jeszcze większe zainteresowanie turystów, architektów i osób poszukujących miejsc z wyjątkową historią.
To także szansa na nowe spojrzenie na modernizm – styl, który przez lata nie zawsze był traktowany z takim uznaniem jak starsze zabytki.
fot. IG @gdynia_official
Polska ma już 17 miejsc UNESCO. Czy Gdynia będzie kolejnym?
Obecnie Polska może pochwalić się 17 wpisami na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wśród nich znajdują się zarówno zabytki kultury, jak i wyjątkowe obszary przyrodnicze.
Na liście są:
- Stare Miasto w Krakowie,
- Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni,
- Auschwitz-Birkenau – niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady,
- Puszcza Białowieska,
- Historyczne centrum Warszawy,
- Stare Miasto w Zamościu,
- Średniowieczny zespół miejski Torunia,
- Zamek krzyżacki w Malborku,
- Kalwaria Zebrzydowska,
- Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy,
- Drewniane kościoły południowej Małopolski,
- Park Mużakowski,
- Hala Stulecia we Wrocławiu,
- Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat,
- Kopalnia rud ołowiowo-srebrnych w Tarnowskich Górach,
- Krzemionkowski region pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego,
- Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy.
Nie pozostaje mi nic innego, niż trzymać kciuki! Decyzja zostanie podjęta podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan.
Przeczytaj też: Nowy rywal dla Buska-Zdroju? Powstanie uzdrowisko z tropikalnymi basenami i SPA
Pytania i odpowiedzi
Czy Gdynia jest już wpisana na listę UNESCO?
Nie. Centrum Gdyni jest obecnie kandydatem do wpisu. Ostateczna decyzja należy do Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Dlaczego Gdynia może trafić na listę UNESCO?
Eksperci docenili przede wszystkim wyjątkowy przykład modernistycznego miasta stworzonego w XX wieku. Gdynia wyróżnia się spójnym układem urbanistycznym i zachowaną architekturą tego okresu.
Co obejmuje kandydatura Gdyni?
Zgłoszony obszar obejmuje około 87,9 hektara centrum miasta – nie jeden budynek, ale całą historyczną przestrzeń śródmieścia.
Czy wpis UNESCO oznacza zakazy dla mieszkańców?
Nie. Centrum już teraz jest chronione przepisami konserwatorskimi. Status UNESCO ma przede wszystkim podkreślić wyjątkową wartość miejsca i pomóc w jego promocji.
Ile miejsc UNESCO znajduje się w Polsce?
Polska ma obecnie 17 wpisów na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gdynia może stać się kolejnym polskim miastem wyróżnionym przez tę organizację.
