Nie jest największy, najbardziej efektowny ani najbardziej spektakularny. A jednak to właśnie on zdobył najważniejsze wyróżnienie w 2026 roku przyznawane przez Stowarzyszenie Architektów Polskich. „Dom w Domu” z Podkowy Leśnej pokazuje, że współczesna architektura coraz częściej wygrywa nie rozmachem, lecz rozsądkiem.
W artykule przeczytasz:
- dlaczego niewielki dom pod Warszawą pokonał dziesiątki innych realizacji z całej Polski;
- na czym polega nietypowa koncepcja „domu w domu”, która pozwoliła ocalić stary ceglany budynek;
- jak architekci wykorzystali materiały z rozbiórki i ograniczyli wpływ inwestycji na środowisko;
- w jaki sposób zaprojektowano wnętrza otwarte na ogród, las i codzienny kontakt z naturą;
- dlaczego jury uznało skromność, odpowiedzialność i umiar za większą wartość niż spektakularny efekt wizualny;
- jakie inne budynki i przestrzenie publiczne znalazły się w gronie laureatów tegorocznych nagród SARP.
Najlepszy polski dom 2026 stanął pod Warszawą
Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło laureatów swoich dorocznych nagród, wyróżniających najciekawsze realizacje architektoniczne w kraju. Najważniejsze trofeum trafiło do pracowni MAK Studio Łukasz Krzesiak za projekt „Dom w Domu”, zrealizowany w Podkowie Leśnej.
To dom, który już na pierwszy rzut oka opowiada historię miejsca. Warto bowiem wiedzieć, że wcześniej na działce znajdował się stary ceglany budynek. Zamiast go wyburzać i zaczynać od zera, inwestor wraz z architektami zdecydowali się zachować istniejącą konstrukcję i nadać jej nowe życie.
W efekcie powstała nietypowa koncepcja określana jako „box in box”, czyli dosłownie „dom w domu”. Oczyszczony ceglany budynek został otoczony nową drewnianą konstrukcją wykonaną z prefabrykowanych elementów CLT.
fot. mak-studio.pl
Przeczytaj też: Ten nietypowy polski biurowiec uznano za najładniejszy na świecie. Wygląda jak rzeźba z rur
Architektura, która nie marnuje tego, co już istnieje
To właśnie sposób myślenia o przestrzeni i zasobach zwrócił szczególną uwagę jury. W uzasadnieniu podkreślono, że współczesna architektura nie musi opierać się na widowiskowej formie. Znacznie ważniejsze stają się odpowiedzialność za środowisko, umiar oraz świadome gospodarowanie materiałami.
Projektanci wykorzystali wiele elementów zastanych na miejscu. Zachowano schody, część kominów otrzymała nowe funkcje instalacyjne, a cegły pochodzące z rozbiórki wróciły do projektu w nowej roli. Stalowe kraty wykorzystano jako balustrady, a drewno z usuniętego drzewa przeznaczono do wykonania zabudowy meblowej.
Dom w Domu to realizacja, która w sposób wyjątkowo dojrzały i wyważony pokazuje, jak współczesna architektura może prowadzić dialog z istniejącą substancją, krajobrazem i historią miejsca. Projekt stanowi modelowy przykład przebudowy i rozbudowy budynku jednorodzinnego, w której modernizacja nie oznacza zerwania, lecz kontynuację i twórcze rozwinięcie zastanej struktury osadzonym w realiach zrównoważonego rozwoju. Nagrodzony projekt jest świadectwem, że współczesna architektura mieszkaniowa może być jednocześnie nowoczesna, odpowiedzialna i zakorzeniona w tradycji. „Dom w Domu” to realizacja, która wzbogaca krajobraz Podkowy Leśnej, a jednocześnie stanowi inspirujący przykład, jak przebudowa może stać się aktem twórczym, a nie kompromisem – czytamy w uzasadnieniu werdyktu.
fot. mak-studio.pl
Dom zaprojektowany wokół natury
Jednym z najbardziej interesujących elementów projektu jest sposób organizacji wnętrz. Pomieszczenia prowadzą mieszkańców stopniowo ku górze, tworząc naturalną ścieżkę między domem a otaczającym go krajobrazem.
Najniżej znajduje się pokój ogrodnika, czyli właściciela domu, który jest silnie związany z przyrodą. Następnie przestrzeń przechodzi przez kuchnię, jadalnię i salon aż do oranżerii otwartej na ogród oraz pobliski las. Dalej zaplanowano gabinet, a na piętrze strefę prywatną z sypialniami dzieci, czytelnią oraz apartamentem rodziców wyposażonym w salon kąpielowy i taras. Na dachu powstało dodatkowe, otwarte miejsce wypoczynku.
fot. mak-studio.pl
Między cegłą a drewnem powstała wyjątkowa przestrzeń
Szczególną rolę odgrywa przestrzeń znajdująca się pomiędzy historyczną ceglaną strukturą a nową drewnianą konstrukcją. Tworzy ona naturalny bufor i wpływa na mikroklimat budynku.
Dodam, że architekci ograniczyli również ingerencję w istniejący drzewostan. Zastosowanie lekkiej technologii prefabrykowanego drewna pozwoliło uniknąć użycia ciężkiego sprzętu podczas budowy, co zmniejszyło wpływ inwestycji na otoczenie.
fot. mak-studio.pl
Nie tylko dom. SARP nagrodził także inne wyjątkowe realizacje
Podczas tegorocznej edycji nagród wyróżniono również kilka innych inwestycji. Szczegóły?
Nagrodę za najlepszy obiekt zrealizowany ze środków publicznych otrzymał nowy Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. W kategorii budynków wielorodzinnych zwyciężyła przebudowa i rozbudowa poznańskiego Domu Książki przy ulicy Gwarnej, Arche Klasztor Wrocław otrzymał wyróżnienie w kategorii Architektura w przestrzeni dziedzictwa. Z kolei warszawskie Afi Office House uznano za najlepszy pod względem rozwoju zrównoważonego i budynków certyfikowanych. A nagrodę za najlepszy budynek kultury przyznano Siedzibie Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy.
Doceniono także przestrzenie wspólne. Wśród laureatów znalazła się kładka pieszo-rowerowa nad Wartą i Cybiną w Poznaniu oraz Park Aktywności Rodzinnej w warszawskim Wawrze.
Tegoroczne wyniki pokazują wyraźny kierunek w polskiej architekturze. Coraz częściej nagradzane są projekty, które nie próbują dominować nad otoczeniem, lecz szukają z nim równowagi. „Dom w Domu” jest tego jednym z najciekawszych przykładów.
Przeczytaj też: Polski szpital zachwycił światowe jury. Uznano go za najpiękniejszy projekt
Pytania i odpowiedzi
Jaki dom zdobył tytuł najlepszego polskiego domu 2026?
Główne wyróżnienie Stowarzyszenia Architektów Polskich otrzymał projekt „Dom w Domu” autorstwa pracowni MAK Studio Łukasz Krzesiak.
Gdzie znajduje się nagrodzony dom?
Budynek powstał w Podkowie Leśnej pod Warszawą.
Na czym polega koncepcja „Domu w Domu”?
Projekt wykorzystuje istniejący ceglany budynek, który został otoczony nową drewnianą konstrukcją wykonaną z prefabrykowanego drewna CLT.
Dlaczego jury przyznało mu główną nagrodę?
Doceniono przede wszystkim odpowiedzialne podejście do środowiska, ponowne wykorzystanie materiałów, oszczędność środków oraz harmonijne wpisanie domu w otaczającą przyrodę.
Czym jest drewno CLT?
CLT (Cross Laminated Timber) to nowoczesny materiał konstrukcyjny powstający z warstwowo klejonych elementów drewnianych. Jest trwały, lekki i uznawany za bardziej przyjazny środowisku niż wiele tradycyjnych technologii budowlanych.
