Warszawskie parki coraz częściej stają się miejscem spotkania natury i sztuki. Jednym z najbardziej wyjątkowych przykładów jest rzeźba „Wierzba” w Parku Fosa i Cytadeli Warszawskiej. Instalacja autorstwa Jana Sajdaka przyciąga uwagę swoją organiczną formą, a także historią, która bezpośrednio wiąże się z miejscem, w którym powstała. Rzeźba stanęła bowiem dokładnie tam, gdzie przez wiele lat rosła prawdziwa wierzba. Choć drzewo z czasem zaczęło obumierać, artysta postanowił zachować jego fragment i uczynić go częścią nowej instalacji. Dzięki temu „Wierzba” jest nie tylko dziełem sztuki, ale także symbolicznym śladem dawnego krajobrazu parku.
W tekście przeczytasz m.in.:
- dlaczego rzeźba „Wierzba” stała się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów Parku Fosa i Cytadeli Warszawskiej,
- w jaki sposób artysta wykorzystał fragment dawnego drzewa i wkomponował go w nową instalację,
- jak powstała spiralna konstrukcja z setek splecionych gałęzi,
- jaką rolę w projekcie odgrywają kolorowe witraże wykonane z recyklingowanego plastiku,
- jaka jest historia wcześniejszej instalacji „Wierzbowej Świątyni” z 2018 roku,
- dzięki jakiemu programowi powstała rzeźba i kto wsparł jej realizację,
- kim jest Jan Sajdak i czym wyróżnia się jego twórczość inspirowana naturą,
- czym jest land art i dlaczego ten nurt sztuki ma znaczenie dla takich realizacji jak „Wierzba”.
Spiralna forma inspirowana dawnym drzewem
Nowa rzeźba powstała wokół ocalałego fragmentu pnia starej wierzby. Aby zabezpieczyć go przed złamaniem, artysta zastosował stalową konstrukcję podtrzymującą. Wokół niej stworzył formę inspirowaną naturalnym kształtem drzewa.
Instalacja ma spiralny charakter i przypomina skręcony warkocz albo płomień. To nawiązanie do dawnego pnia wierzby, który z czasem przybrał podobny, skręcony kształt.
Całość została wykonana z setek gałęzi, które Jan Sajdak splatał ze sobą przez wiele miesięcy. Każdy element musiał zostać dopasowany do pozostałych, dzięki czemu konstrukcja tworzy spójną, dynamiczną formę.
Przeczytaj też: Rzeźba czy kosmetyk? Ten przedmiot redefiniuje codzienny rytuał
fot. IG @jansajdak
Witraże, które zmieniają rzeźbę w zależności od światła
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów instalacji są kolorowe witraże. Artysta wykonał je z recyklingowanego plastiku i umieścił pomiędzy drewnianymi liniami konstrukcji.
Gdy świeci słońce, półprzezroczyste tafle zaczynają odbijać światło, tworząc wewnątrz rzeźby barwne refleksy. Instalacja staje się wtedy niemal świetlną kompozycją.
Do środka można wejść i obserwować, jak zmieniają się kolory oraz światło. W zależności od pory dnia czy pogody przestrzeń wygląda zupełnie inaczej, dlatego wielu spacerowiczów wraca tu kilkakrotnie.
fot. IG @jansajdak
Historia instalacji zaczęła się kilka lat wcześniej
Historia „Wierzby” sięga 2018 roku. Właśnie wtedy Jan Sajdak stworzył w tym miejscu instalację nazwaną „Wierzbową Świątynią”. W jej konstrukcji również pojawiły się autorskie witraże wykonane z recyklingowanego plastiku.
Praca szybko zdobyła popularność wśród mieszkańców. Niestety z czasem naturalne drzewo zaczęło się rozpadać z powodu próchnicy, a część kolorowych elementów zniknęła.
Zamiast usuwać pozostałości dawnej instalacji, artysta postanowił stworzyć nową formę wokół ostatniego żywego fragmentu wierzby. W ten sposób powstała rzeźba, która zachowuje pamięć o wcześniejszym projekcie.
Jan Sajdak i jego sztuka inspirowana naturą
Autor instalacji, Jan Sajdak, urodził się w 1987 roku. Artysta w 2016 roku został absolwentem na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni prof. Antoniego Janusza Pastwy.
W jego twórczości ważną rolę odgrywają działania realizowane w środowisku naturalnym. Artysta tworzy instalacje z gałęzi, drewna czy innych materiałów pochodzących z natury, dzięki czemu jego prace harmonijnie wpisują się w otoczenie.
Land art – gdy natura staje się częścią dzieła
Podejście Sajdaka można powiązać z nurtem land artu, czyli sztuki ziemi. Ten kierunek pojawił się w latach 60. XX wieku, w Stanach Zjednoczonych.
Artyści land artu ingerują bezpośrednio w krajobraz naturalny, traktując ziemię, kamienie, wodę czy rośliny jako materiał do tworzenia. Ich prace powstają poza galeriami – na pustyniach, w górach czy na polach. Co ważne, takie dzieła często nie są trwałe. Zmieniają się pod wpływem czasu, pogody czy procesów naturalnych. Natura nie jest w nich tłem, lecz współtwórcą.
Przeczytaj też: Van Gogh w Krakowie. Jedyny taki obraz w Polsce trafił do nowej galerii
