Nie wszystkie filmowe skarby trafiły na wielki ekran. Niektóre od lat spoczywają w muzealnych zbiorach i tylko od czasu do czasu przypominają o sobie światu. I uwaga – teraz jest właśnie taki moment. A wszystko to za sprawą jubileuszowej wystawy w Muzeum Kinematografii w Łodzi, która pokazuje nie tylko wyjątkowe eksponaty, ale także historie, które stoją za ich wyborem.
W artykule przeczytasz:
- dlaczego jubileuszowa wystawa „40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii” jest wyjątkowa i czym różni się od tradycyjnych ekspozycji,
- jakie filmowe pamiątki i unikatowe eksponaty można zobaczyć w Pałacu Scheiblerów,
- dlaczego o wyborze prezentowanych obiektów zdecydowali reżyserzy, aktorzy i inni ludzie filmu, a nie kuratorzy,
- jak przez cztery dekady powstała jedna z najcenniejszych kolekcji związanych z historią kina w Europie Środkowej,
- oraz gdzie obejrzeć dodatkową, internetową odsłonę wystawy, przygotowaną przez pracowników Muzeum Kinematografii.
Muzeum Kinematografii świętuje 40 lat działalności
To ważny rok dla Muzeum Kinematografii w Łodzi. Instytucja obchodzi właśnie 40-lecie swojej działalności i z tej okazji przygotowała jubileuszową wystawę „40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii”.
Choć placówka formalnie rozpoczęła działalność 1 stycznia 1986 roku, już kilka miesięcy później przeniosła się do zabytkowego Pałacu Scheiblerów przy placu Zwycięstwa. To właśnie tam do dziś można odkrywać historię polskiego filmu – od pionierskich kamer i projektorów po kostiumy, scenariusze czy pamiątki po najwybitniejszych twórcach.
Symbolicznym początkiem działalności była wystawa „Reymont – Ziemia obiecana – Wajda”, otwarta 10 maja 1986 roku. Powstała we współpracy z Andrzejem Wajdą, który przekazał muzeum m.in. kolekcję plakatów oraz słynny pomnik Birkuta.
Przeczytaj też: Mycie podłogi stało się sztuką. Ta bezpłatna wystawa w DESA Unicum zaskakuje
To nie kuratorzy wybierali eksponaty. Decyzję oddano ludziom kina
Największą siłą jubileuszowej ekspozycji jest sposób jej stworzenia. Tym razem to nie kuratorzy zdecydowali, co zobaczą odwiedzający. Jak to możliwe?
Do współtworzenia wystawy zaproszono 40 osób związanych z polskim kinem i kulturą. Wśród nich znaleźli się m.in. Jerzy Hoffman, Daniel Olbrychski, Krzysztof Zanussi, Ewa Puszczyńska, Anna Nehrebecka czy Paweł Maślona. Każdy z nich wybrał jeden przedmiot spośród liczącej ponad 90 tysięcy obiektów kolekcji Muzeum Kinematografii.
Dzięki temu obok historycznej wartości eksponatów pojawia się coś jeszcze, a konkretniej rzecz ujmując… osobiste wspomnienia, emocje i indywidualne historie związane z konkretnymi przedmiotami. To sprawia, że zwiedzający patrzą na nie nie tylko jak na muzealia, ale także jak na świadków ważnych momentów w historii polskiego kina.
Wyświetl ten post na Instagramie
90 tysięcy obiektów i 40 wyjątkowych historii
Dzisiejsza kolekcja Muzeum Kinematografii należy do najcenniejszych w Europie Środkowej. Tworzy ją ponad 90 tysięcy eksponatów dokumentujących rozwój filmu, techniki audiowizualnej i kultury wizualnej od końca XIX wieku.
Na jubileuszowej wystawie zobaczyć można między innymi kamery, projektory, taśmy filmowe, kostiumy, scenariusze, dokumentację produkcyjną, projekty scenografii czy wyjątkowe rekwizyty. Część z nich została zakupiona przez muzeum, inne trafiły do jego zbiorów jako dary od twórców i ich rodzin, w tym Andrzeja Wajdy, Allana Starskiego, Krzesimira Dębskiego czy Piotra Dzięcioła.
Ekspozycja została zaaranżowana na wzór królewskiego skarbca. Taka forma podkreśla, że prezentowane przedmioty nie są zwykłymi eksponatami, bo każdy z nich ma swoją historię i odegrał rolę w budowaniu polskiej kinematografii.
fot. IG @muzeumkinematografii
Dyrektorka muzeum: to hołd dla twórców i osób, które budowały kolekcję
Jak podkreśla dyrektorka placówki, jubileuszowa wystawa jest także opowieścią o ludziach, którzy przez cztery dekady tworzyli muzealne zbiory.
Wystawa z okazji jubileuszu 40-lecia Muzeum Kinematografii jest hołdem dla twórców kina oraz dla twórców naszej kolekcji, która liczy już ponad 90 tysięcy obiektów – mówi Marzena Bomanowska, dyrektorka Muzeum i dodaje – Kolejne generacje specjalistów zatrudnionych w Muzeum budowały jego zasoby materialne. Kamery, projektory, filmy na taśmie, scenariusze, projekty scenograficzne, dokumenty produkcyjne, kostiumy i rekwizyty są w kolekcji równie ważne, co archiwa i prywatne pamiątki po artystach tworzących polskie kino. Wybór eksponatów opiera się nie na wizji kuratorskiej, ale na osobistych decyzjach osób zaproszonych do współtworzenia ekspozycji „40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii”. To reżyserzy, aktorzy, scenografowie, operatorzy, montażyści, kompozytorzy, producenci, filmoznawcy, twórcy plakatów i muzealnicy. Poprosiliśmy ich o wyłuskanie z kolekcji jednego interesującego dla nich obiektu oraz o uzasadnienie wyboru.
Wystawa nie kończy się w muzeum
Jubileusz ma także swoją internetową odsłonę. Muzeum przygotowało dodatkową ekspozycję dostępną wyłącznie online, w której ulubione eksponaty wskazali jego pracownicy.
To bardziej osobista perspektywa. Wybrane przedmioty często wiążą się z dzieciństwem, pierwszymi zachwytami nad filmem albo zawodowymi doświadczeniami osób na co dzień opiekujących się kolekcją. Dzięki temu łatwo zauważyć, że kino nie istnieje wyłącznie na ekranie. Żyje również we wspomnieniach, emocjach i przedmiotach, które przez lata gromadzono z myślą o kolejnych pokoleniach.
Przeczytaj też: Jedno miejsce, 8 wystaw i ani złotówki za bilet. Ten adres warto odwiedzić latem 2026
Pytania i odpowiedzi
Gdzie odbywa się wystawa „40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii”?
Wystawę można oglądać w Muzeum Kinematografii w Łodzi, mieszczącym się w zabytkowym Pałacu Scheiblerów.
Co można zobaczyć na wystawie?
Na ekspozycji prezentowanych jest 40 wyjątkowych obiektów wybranych spośród ponad 90 tysięcy muzealiów. Są to m.in. kamery, kostiumy, scenariusze, projektory, rekwizyty i pamiątki związane z historią polskiego kina.
Kto wybierał eksponaty?
Każdy z prezentowanych obiektów został wskazany przez jedną z 40 osób związanych z filmem i kulturą, m.in. reżyserów, aktorów, producentów i filmoznawców.
Czy wystawę można zobaczyć online?
Tak. Muzeum przygotowało również internetową odsłonę jubileuszu, w której swoje ulubione eksponaty prezentują pracownicy instytucji.
Dlaczego ta wystawa jest wyjątkowa?
To pierwsza jubileuszowa ekspozycja, w której najważniejsze obiekty wybrali nie kuratorzy, lecz przedstawiciele świata filmu. Dzięki temu każdy eksponat zyskał osobistą historię i dodatkowy kontekst.
