Jeśli interesujesz się sztuką, istnieje spora szansa, że kojarzysz nazwiska większości wielkich malarzy, rzeźbiarzy czy współczesnych twórców. Ale jest też możliwe, że nigdy nie słyszałaś o Anežce Kašpárkovej. A szkoda, bo jej historia pokazuje, że do tworzenia rzeczy pięknych nie potrzeba galerii, dyplomów ani międzynarodowej kariery. Wystarczy pędzel, cierpliwość i pomysł, jak uczynić świat wokół siebie odrobinę piękniejszym.
W tym artykule dowiesz się:
- kim była Anežka Kašpárková i dlaczego jej historia poruszyła miliony ludzi,
- jak seniorka z małej morawskiej wsi stała się internetowym fenomenem,
- skąd wzięły się charakterystyczne niebieskie ornamenty zdobiące budynki w Louce,
- dlaczego przez blisko 50 lat regularnie odnawiała zabytkową kapliczkę,
- czym wyróżniała się jej technika malarska i dlaczego nie korzystała z szablonów,
- jakie znaczenie mają ludowe wzory regionu Horňácko dla lokalnej kultury,
- kto przejął jej obowiązki po śmierci i kontynuuje tradycję malowania ornamentów,
- oraz dlaczego historia Anežki Kašpárkovej jest dowodem na to, że pasja i konsekwencja mogą pozostawić po sobie ślad na długie pokolenia.
Seniorka, która upiększała czeską wieś
Zdjęcia starszej kobiety pochylonej nad ścianą niewielkiej kapliczki kilka lat temu obiegły internet. Dla jednych była lokalną artystką ludową, dla innych symbolem zanikających tradycji. Dla mieszkańców czeskiej wsi Louka była po prostu sąsiadką, która przez niemal pół wieku własnoręcznie malowała charakterystyczne niebieskie ornamenty zdobiące okoliczne budynki. Kim jednak była naprawdę Anežka Kašpárková?
Przeczytaj też: Cichy autor polskich ikon wizualnych. Bezpłatna wystawa prac Karola Śliwki w Warszawie
fot. IG @afterismm
Kim była Anežka Kašpárková?
Anežka Kašpárková urodziła się w 1928 roku i całe życie spędziła w niewielkiej morawskiej miejscowości Louka. Choć pod koniec życia zdobyła międzynarodową rozpoznawalność, sama nie uważała się za artystkę. Powtarzała, że po prostu lubi malować i chce pomagać upiększać świat.
To właśnie ta skromność sprawiła, że jej historia stała się tak inspirująca. Nie tworzyła dla sławy, nie sprzedawała swoich prac i nie zabiegała o rozgłos. Malowała dlatego, że sprawiało jej to radość.
Niebieskie ornamenty, których nie da się pomylić z żadnymi innymi
Twórczość Kašpárkovej trudno pomylić z czymkolwiek innym. Jej znakiem rozpoznawczym były misternie wykonane kwiatowe ornamenty malowane ultramarynowym błękitem na śnieżnobiałych ścianach.
Wzory nawiązywały do tradycji regionu Horňácko na Morawach, ale nigdy nie były prostą kopią dawnych motywów. Anežka tworzyła je odręcznie, bez szkiców i szablonów. Każdy liść, płatek czy zawijas powstawał bezpośrednio na ścianie.
Co ciekawe, sama żartowała, że kwiaty, które maluje, właściwie nie istnieją w naturze. Były efektem jej wyobraźni i wieloletniego doświadczenia.
fot. IG @afterismm
Kapliczka, która stała się symbolem jej talentu
Najbardziej znanym dziełem Anežki Kašpárkovej była wiejska kapliczka z XVIII wieku znajdująca się w Louce. Co dwa lata budynek był na nowo bielony, a ona wracała z pędzlem, by stworzyć kolejną wersję swoich dekoracji.
Robiła to przez blisko 50 lat. Nawet kiedy miała ponad 90 lat, wciąż wspinała się na drabiny i rusztowania, aby odświeżyć ornamenty. Zdjęcia z tego okresu sprawiły, że o mieszkance niewielkiej czeskiej wsi usłyszał cały świat.
Sztuka, która żyła poza galeriami
Historia Anežki Kašpárkovej przypomina, że sztuka nie zawsze powstaje w pracowniach czy muzeach. Czasem rodzi się w małych miejscowościach i staje się częścią codziennego życia mieszkańców.
Jej ornamenty nie były eksponatami za szybą. Ludzie mijali je każdego dnia w drodze do domu, kościoła czy sklepu. Były naturalnym elementem krajobrazu, a jednocześnie dziełem wymagającym ogromnej precyzji i talentu.
Być może właśnie dlatego do dziś tak fascynują. Pokazują, że piękno można tworzyć nie dla rozgłosu, a swoją pasję można pielęgnować do końca życia.
fot. IG @afterismm
Kto kontynuuje dzieło Anežki Kašpárkovej?
Kiedy Anežka Kašpárková zmarła w 2018 roku (w wieku 90 lat), mieszkańcy Louki obawiali się, że wraz z nią zniknie także wyjątkowa tradycja niebieskich ornamentów. Tak się jednak nie stało.
Pałeczkę przejęła jej bratanica, Marie Jagošová, która kontynuuje pracę swojej ciotki jako lokalna malérečka, czyli malarka ludowych ornamentów. Podobnie jak Anežka, zajmuje się odnawianiem dekoracji kapliczki i pielęgnowaniem wieloletniej tradycji regionu.
Dzięki temu charakterystyczne błękitne wzory nadal zdobią Loukę, a dziedzictwo Kašpárkovej pozostaje żywe. To dowód na to, że niektóre formy sztuki mogą przetrwać pokolenia, jeśli znajdą się osoby gotowe pielęgnować je z taką samą pasją.
Przeczytaj też: Patronacka półka: Jane Birkin. 3 mało znane fakty o Angielce, która stała się symbolem francuskiego stylu
Pytania i odpowiedzi
Kim była Anežka Kašpárková?
Anežka Kašpárková była czeską artystką ludową pochodzącą z morawskiej wsi Louka. Zyskała międzynarodową sławę dzięki ręcznie malowanym niebieskim ornamentom zdobiącym lokalne budynki i kapliczkę.
Dlaczego Anežka Kašpárková stała się znana na całym świecie?
Zdjęcia przedstawiające ją podczas malowania tradycyjnych ornamentów w wieku ponad 90 lat obiegły internet i media na całym świecie. Zachwyt wzbudziły zarówno jej umiejętności, jak i zaangażowanie w podtrzymywanie lokalnej tradycji.
Jakie wzory malowała Anežka Kašpárková?
Tworzyła głównie kwiatowe i roślinne ornamenty inspirowane folklorem regionu Horňácko na Morawach. Wszystkie wzory wykonywała odręcznie, bez używania szablonów.
Jakiej farby używała Anežka Kašpárková?
Jej znakiem rozpoznawczym była ultramarynowa farba w intensywnym niebieskim kolorze. To właśnie dzięki niej ornamenty wyróżniały się na tle białych ścian.
Gdzie znajduje się słynna kapliczka malowana przez Anežkę Kašpárkovą?
Kapliczka znajduje się we wsi Louka na Morawach w Czechach. To właśnie ona stała się najbardziej rozpoznawalnym dziełem artystki.
Kto kontynuuje tradycję po śmierci Anežki Kašpárkovej?
Po śmierci artystki w 2018 roku jej dzieło przejęła bratanica Marie Jagošová, która nadal odnawia charakterystyczne niebieskie ornamenty i dba o zachowanie lokalnej tradycji.
